Καρκίνος δέρματος

Καρκίνος δέρματος: Οριστική θεραπεία

Ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται όταν το σώμα μας δεν μπορεί να επιδιορθώσει τις βλάβες που προκαλούνται στο DNA των κυττάρων του δέρματος, επιτρέποντας σε αυτά τα κύτταρα να διαιρούνται και να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Είναι ένας αρκετά συχνός καρκίνος.

Πρωταρχικό ρόλο στην εμφάνιση του καρκίνου δέρματος είναι η έκθεση στο υπεριώδες (UV) φώς, είτε του ήλιου ή από τις κλίνες μαυρίσματος. Όσο περισσότερο χρόνο εκτίθεται κάποιος στον ήλιο, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης της νόσου, όπως και όταν υπάρχει ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων στην παιδική ηλικία.

Γενικοί παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση του καρκίνου του δέρματος είναι:

  • Η ηλικία. Ο κίνδυνος αυξάνεται καθώς μεγαλώνουμε σε ηλικία, γεγονός που πιθανώς οφείλεται στην συσσωρευμένη έκθεση στον ήλιο.
  • Τα ανοσοκατασταλμένα άτομα.
  • Το φύλο. Οι άνδρες είναι περίπου δυο φορές πιο πιθανό να αναπτύξουν καρκίνο του δέρματος από ότι οι γυναίκες.
  • Τα άτομα με λευκό δέρμα, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά, έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο συγκριτικά με άτομα με σκούρο δέρμα.
  • Η κληρονομικότητα. Τα άτομα με έναν γονέα ή αδελφό με ιστορικό καρκίνου δέρματος , ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.
  • Οι σπίλοι του δέρματος είναι αβλαβείς, αλλά σε άτομα που υπάρχουν σε μεγάλο αριθμό, αυξάνεται ο κίνδυνος.
  • Το κάπνισμα ή η έκθεση του δέρματος σε διάφορες χημικές ουσίες όπως το αρσενικό, η βιομηχανική πίσσα, και η παραφίνη μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.

Οι πιο συνηθισμένοι τύποι καρκίνου του δέρματος είναι το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό. Πιο σπάνιοι καρκίνοι του δέρματος είναι το μελάνωμα (βλέπε ξεχωριστή περιγραφή), το λέμφωμα και ο καρκίνος κυττάρων Μέρκελ. Θα περιγράψουμε τους δυο πρώτους τύπους καρκίνου.

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου του δέρματος. Περίπου 8 στους 10 καρκίνους του δέρματος αντιπροσωπεύουν αυτόν τον τύπο. Αυτός ο καρκίνος ξεκινά στο βασικό κυτταρικό στρώμα, το οποίο είναι το κάτω μέρος της επιδερμίδας και αναπτύσσεται συνήθως σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο όπως το πρόσωπο, το κεφάλι ή ο λαιμός. Αναπτύσσονται αργά και είναι πολύ σπάνια η εξάπλωσή τους σε άλλα μέρη του σώματος. Όμως όταν δεν αντιμετωπίζεται, ο βασικοκυτταρικός καρκίνος μπορεί να αναπτυχθεί σε γειτονικές περιοχές και να εισβάλει στα οστά η σε άλλους ιστούς κάτω από το δέρμα.

Περίπου 2 στους 10 καρκίνους του δέρματος είναι καρκινώματα πλακωδών κυττάρων η ακανθοκαρκίνωμα δέρματος. Αυτοί οι καρκίνοι ξεκινούν από τα επίπεδα κύτταρα στο άνω τμήμα της επιδερμίδας. Εμφανίζονται σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται στον ήλιο όπως το πρόσωπο, το αυτί, ο λαιμός, τα χείλη, το πίσω μέρος των χεριών και μπορεί να αναπτυχθεί και σε ουλές ή σε χρόνιες πληγές του δέρματος.

Η πρώτη εκδήλωση του καρκίνου του δέρματος είναι συνήθως η παρουσία ενός μικρού όγκου στο δέρμα, που επιμένει εβδομάδες και εξελίσσεται αργά για τους επόμενους μήνες η μερικές φορές χρόνια. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα καρκινικά εξογκώματα είναι κόκκινα και μερικές φορές μετατρέπονται σε έλκη. Ο ασθενής πρέπει πάντα να έχει στο νου του ότι κάθε πληγή ή έλκος που δεν επουλώνεται έως και 3 εβδομάδες είναι ύποπτο και είναι απαραίτητο να συμβουλευτεί τον ιατρό του. Οι καρκίνοι του δέρματος συχνά δεν προκαλούν ενοχλητικά συμπτώματα, μέχρι να αυξηθούν αρκετά. Τότε μπορεί να παρουσιάσουν φαγούρα, να αιμορραγούν ή σπάνια τοπικό πόνο.

Μακροσκοπικά ο καρκίνος του δέρματος εμφανίζεται σαν:

  • Επίπεδες σταθερές κίτρινες η ανοιχτές περιοχές, παρόμοιες με ουλές.
  • Ανοιχτές πληγές που δεν θεραπεύονται ή που επουλώνονται προσωρινά και ανοίγουν μετά.
  • Τραχιά ή φολιδωτά κόκκινα μπαλώματα που έχουν κρούστα ή αιμορραγούν.
  • Εξογκώματα που μερικές φορές είναι πιο χαμηλά στο κέντρο.

Για την διάγνωση του δερματικού καρκίνου το πρώτο βήμα είναι η κλινική εξέταση σε συνδυασμό με το ιστορικό. Αν υπάρχει κάποια υπόνοια τότε πρέπει να γίνει η βιοψία. Η βιοψία δέρματος γίνεται υπό τοπική αναισθησία. Αν κατά την κλινική εξέταση διαπιστωθούν διογκωμένοι λεμφαδένες κοντά στον όγκο, μια βιοψία λεμφαδένων είναι απαραίτητη. Η εξάπλωση του καρκίνου βαθιά κάτω από το δέρμα ή σε άλλα μέρη του σώματος είναι σπάνια, επομένως στους  περισσότερους ασθενείς δεν χρειάζονται απεικονιστικές εξετάσεις. Αλλά όταν υπάρχει κίνδυνος ότι ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε άλλα όργανα,  μπορούν να γίνουν απεικονιστικές εξετάσεις όπως η μαγνητική τομογραφία ή η αξονική τομογραφία.

Η χειρουργική επέμβαση είναι το κύριο μέσον για την θεραπεία του καρκίνου δέρματος και σε αρχικά στάδια προσφέρει πλήρη ίαση. Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από την θέση του καρκίνου του δέρματος και από το μέγεθος του. Τις περισσότερες φορές η χειρουργική επέμβαση μπορεί να γίνει στο ιατρείο ή στην κλινική χρησιμοποιώντας τοπικό αναισθητικό. Σπάνια στον καρκίνο του δέρματος που βρίσκεται σε προχωρημένα στάδια ή υπάρχει υψηλός κίνδυνος υποτροπής,  μερικές φορές μετά την χειρουργική επέμβαση ακολουθούν και άλλες θεραπείες όπως ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία. Μετά την αφαίρεση ενός μεγάλου καρκίνου του δέρματος, μπορεί να μην είναι δυνατό να εκτελεστεί απλή συρραφή του δέρματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις υγιές δέρμα θα ληφθεί από άλλο μέρος του σώματος και θα τοποθετηθεί στο σημείο του δερματικού ελλείμματος (μεταμόσχευση δέρματος). Σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να γίνει μετακίνηση του κοντινού δέρματος επάνω στην πληγή (δερματικός κρημνός). Στις περισσότερες περιπτώσεις όταν ο καρκίνος έχει λογικές διαστάσεις, γίνεται σε ένα χρόνο πλήρης αφαίρεση και παθολογοανατομική εξέταση, με αποτέλεσμα την πλήρη ίαση.

Μετά την αφαίρεση ενός καρκίνου δέρματος η παρακολούθηση του ασθενούς είναι σημαντική. Οι επισκέψεις συνιστώνται κάθε 6 – 12 μήνες, τα πρώτα 2 χρόνια και μετά πιο αραιά. Είναι σημαντικό να περιορισθεί η έκθεση σε υπεριώδεις ακτίνες (από τον ήλιο ή από τις κλίνες μαυρίσματος).Το κάπνισμα έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, καθώς και με πολλούς άλλους τύπους καρκίνου. Η υιοθέτηση άλλων υγιών συμπεριφορών, όπως η άσκηση, η υγιής διατροφή καθώς και η διατήρηση υγιούς βάρους, μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά.