Βρογχοκήλη

Θυρεοειδής και βρογχοκήλη

Θυρεοειδής και βρογχοκήλη: Αίτια και συμπτώματα

Ο όρος βρογχοκήλη αναφέρεται σε ανώμαλη ανάπτυξη – διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα. Η βρογχοκήλη μπορεί να είναι διάχυτη ή οζώδης, ανάλογα με την αιτία που την προκαλεί και επίσης μπορεί να σχετίζεται με φυσιολογική, μειωμένη ή αυξημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών. Η κλινική εικόνα ποικίλει ανάλογα  με την λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, το μέγεθος και την θέση του αδένα.

Σε υγιείς ενήλικες ο φυσιολογικός αδένας είναι σε μέγεθος περίπου 4×1,8×0,8 εκατοστά, με μέσο υπερηχογραφικό όγκο 7 έως 10 ml και βάρος 10 έως 20 γραμμάρια. Ο φυσιολογικός θυρεοειδής αδένας βρίσκεται αμέσως κάτω από τον λάρυγγα και περιβάλλει το πρόσθιο τμήμα της τραχείας και συνορεύει πίσω με την τραχεία και τον οισοφάγο και πλάι με τα καρωτιδικά αγγεία. Η διόγκωση των λοβών του θυρεοειδούς συνήθως γίνεται προς τα έξω εξαιτίας της θέση τους στο πρόσθιο τμήμα του λαιμού και που καλύπτονται μόνο από μύες, υποδόριο ιστό και δέρμα.

Ως αποτέλεσμα αυτής της ανάπτυξης προς τα έξω, ακόμη και πολύ μεγάλη βρογχοκήλη δεν συμπιέζει την τραχεία ή δεν παρεκτρέπει στο πλάι τα μεγάλα αγγεία. Ωστόσο σε ασθενείς με σημαντική διόγκωση ενός λοβού ή ασύμμετρη διόγκωση και των δυο λοβών, μπορεί να εκτοπίσουν ή λιγότερο συχνά να συμπιέσουν την τραχεία, τον οισοφάγο και τα μεγάλα αγγεία. Άλλες φορές ο κατώτερος πόλος κάθε λοβού αναπτύσσεται προς την θωρακική κοιλότητα πίσω από το στέρνο. Αυτή η κατάσταση λέγεται καταδυόμενη βρογχοκήλη ή οπισθοστερνική βρογχοκήλη.

Παγκοσμίως η κύρια αιτία της βρογχοκήλης είναι η έλλειψη ιωδίου. Οι περιοχές όπου το ιώδιο λείπει σε κάποιο βαθμό, λέγονται ενδημικές περιοχές και έχει παρατηρηθεί στον πληθυσμό ότι είναι πιο συχνή η εκδήλωση της διάχυτης πολυοζώδους βρογχοκήλης. Λιγότερο συχνές αιτίες εμφάνισης βρογχοκήλης περιλαμβάνουν: όγκους, φλεγμονές (θυρεοειδίτιδα) και αυτοάνοσες θυρεοειδοπάθειες. Ο μηχανισμός διόγκωσης του θυρεοειδούς αδένα διαφέρει ανάλογα με την ασθένεια. Στους υποθυρεοειδικούς  ασθενείς  με έλλειψη ιωδίου ή με θυρεοειδίτιδα Hashimoto, η αυξημένη  έκκριση της TSH, η οποία διεγείρει τον αδένα, θεωρείται ότι είναι η αιτία της βρογχοκήλης. Αντίθετα οι περισσότεροι ασθενείς που είναι ευθυρεοειδικοί και παρουσιάζουν  σποραδική μη τοξική πολυοζώδη βρογχοκήλη, έχουν φυσιολογικά επίπεδα της TSH στο αίμα. Σε αυτούς τους ασθενείς η διόγκωση προκαλείται από κάποιους αυξητικούς παράγοντες, που επιδρούν στα θυλακιώδη κύτταρα του θυρεοειδούς, τα οποία έχουν διαφορετικά αναπτυξιακά δυναμικά. Υπάρχει συχνά ένα οικογενειακό ιστορικό της βρογχοκήλης, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι γενετικοί παράγοντες μπορεί να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο.

Τα κλινικά συμπτώματα της βρογχοκήλης εξαρτώνται από τον τρόπο λειτουργείας του θυρεοειδούς αδένα καθώς και από τον ρυθμό ανάπτυξης της βρογχοκήλης. Μερικοί ασθενείς μπορεί να έχουν εργαστηριακές εξετάσεις και κλινικά συμπτώματα τα οποία υποδηλώνουν υποθυρεοειδισμό (κόπωση, δυσκοιλιότιτα, δυσανεξία στο κρύο) ή υπερθυρεοειδισμό (δύσπνοια κατά την άσκηση, ανεξήγητη απώλεια βάρους, τρέμουλο των χεριών, δυσανεξία στη ζέστη). Ωστόσο η πλειονότητα των ασθενών με βρογχοκήλη είναι ασυμπτωματικοί και εργαστηριακά ευθυροειδικοί.

Θυρεοειδής αδένας

Οι ασθενείς με μακροχρόνιες μεγάλες βρογχοκήλες μπορεί να εμφανίσουν αποφρακτικά συμπτώματα λόγω της προοδευτικής συμπίεσης της τραχείας. Συνήθως όμοιες καταστάσεις παρατηρούνται στην καταδυομένη βρογχοκήλη. Τα συμπτώματα συμπίεσης της τραχείας είναι από δύσπνοια μέχρι συριγμό, αίσθημα πνιγμού και σπάνια δυσφαγία η βράγχος φωνής όταν πιέζεται το κάτω λαρυγγικό νεύρο.

Η διάγνωση της βρογχοκήλης γίνεται συνήθως κατά την κλινική εξέταση. Ένας η περισσότεροι διακριτοί όζοι μπορεί να εντοπισθούν κατά την ψηλάφηση. Από την άλλη η βρογχοκήλη μπορεί να είναι ένα τυχαίο εύρημα κατά την διάρκεια μίας ακτινολογικής διαδικασίας όπως πχ  κατά τον υπέρηχο καρωτίδων, C/T τραχήλου η MRI αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Μόλις διαπιστώνεται μια βρογχοκήλη, η σκέψη στοχεύει στην αξιολόγηση των ακόλουθων παραμέτρων:

  • Λειτουργία θυρεοειδούς αδένα: Μέτρηση TSH, T3, T4 για τη διαπίστωση του υπό, υπερ. ή ευθυρεοειδικού. Σε υποθυρεοειδισμό τα αντί-TPO αντισώματα βοηθούν στη διάγνωση της θυρεοειδίτιδας Hashimoto.
  • Μέγεθος βρογχοκήλης και παρουσία οζιδίων: Τεκμηριώνεται με υπέρηχους.
  • Παρουσία συμπιεστικών η αποφρακτικών συμπτωμάτων: Κλινική εξέταση μαζί με C/T η MRI.
  • Παρουσία ‘ύποπτων οζιδίων: Βιοψία με λεπτή βελόνα(FNA).
  • Παρουσία στένωσης η παρεκτόπισης της τραχείας: A/A θώρακος.

Όλος αυτός ο έλεγχος γίνεται συνήθως από τους ενδοκρινολόγους. Ο χειρουργός καλείται να διορθώσει, σε συνεννόηση με τον ενδοκρινολόγο, καταστάσεις όπως:

  • Πολυοζώδη βρογχοκήλη η οποία δεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικά σε φαρμακευτική αγωγή.
  • Βρογχοκήλη η οποία προκαλεί πιεστικά φαινόμενα στον τράχηλο, πόνο ή δυσκολία στην κατάποση.
  • Πολυοζώδη βρογχοκήλη όταν υπάρχει κακοήθης οζος. Γενικά η πιθανότητα ανεύρεσης κακοήθειας είναι σε ποσοστό 3%-5% σε πολυοζώδη βρογχοκήλη.
  • Μεγάλη καταδυομένη βρογχοκήλη.
  • Βρογχοκήλη η οποία ενοχλεί αισθητικά τον ασθενή.

Κατά την χειρουργική επέμβαση, η επικρατούσα άποψη είναι, ότι πρέπει να αφαιρείται ολόκληρος η σχεδόν ολόκληρος ο θυρεοειδής αδένας. Η παραμονή αρκετού θυρεοειδικού ιστού μπορεί να προκαλέσει υποτροπή της νόσου. Η αφαίρεση περιλαμβάνει την αναγνώριση και διατήρηση του άνω και κάτω λαρυγγικού νεύρου αμφοτερόπλευρα καθώς και των παραθυρεοειδικών αδένων. Μετά το χειρουργείο, την ίδια ημέρα, ο ασθενής κινητοποιείται και λαμβάνει ειδική δίαιτα. Η νοσηλεία διαρκεί 1 έως 2 ημέρες.